11 / 11 . چند نفر از اصحاب ما روايت نموده‌اند از احمد بن محمد بن خالد ، از بعض از اصحابش كه آن را مرفوع ساخته كه گفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه : « خدا قسمت نكرده است از براى بندگان چيزى را كه بهتر باشد از عقل . پس خواب عاقل از شب‌بيدارىهاى جاهل بهتر است ، و ماندن عاقل به جاى خويش ، بهتر است از بيرون رفتن جاهل از مكان خود به سوى حجّ و جهاد و مانند آن . و خدا هيچ پيغمبر و رسولى را نفرستاده ، مگر بعد از آن‌كه عقل خويش كامل و تمام گردانيده باشد و عقل او از عقل‌هاى همهء امتانش افزون‌تر باشد . و آنچه پيغمبر در دل مىگيرد ، بهتر است از كوشش آنان كه كوشش مىنمايند در جستن رأى صواب . و هيچ بنده واجبات خدا را به جا نياورده و نمىآورد تا آن‌كه از او بگيرد به واسطهء پيغمبر و بفهمد ، و همهء عبادت كنندگان با فضل عبادتى كه دارند ، به آنچه عاقل به آن رسيده ، نرسيده‌اند ، و عاقلانند كه اصحاب ألباب‌اند و آنان كه خداى تعالى در باب ايشان فرموده است كه : « إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ » « 1 » ، يعنى : و حتماً به ياد مىآورند صاحبان عقل‌هاى خالص » . « 2 » ( و مراد آن حضرت اين است كه هر كس كه متذكر نمىشود ، عاقل نيست ) . 12 / 12 . ابوعبد اللَّه اشعرى روايت كرده است از بعضى از اصحاب ما كه مرفوع ساخته آن را از هشام بن حكم كه گفت : ابوالحسن موسى بن جعفر عليه السلام به من فرمود كه : « اى هشام ، به درستى كه خداى تبارك و تعالى در كتاب خويش صاحبان عقل و فهم را مژده داده و فرموده است كه : « فَبَشِّرْ عِبادِ * الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ » « 3 » ، يعنى : « پس مژده ده بندگان مرا ، آنان كه گوش مىدهند كه گفتار حق را بشنوند ، پس پيروى مىكنند نيكوتر آن را . اين گروه ، آنانند كه خدا ايشان را راه راست نموده و اين گروه ، ايشانند كه صاحبان عقل‌هاى صافىاند » . اى هشام ، به درستى كه خداى تبارك و تعالى حجت‌هاى خويش را از براى مردم تمام ساخت به عقل‌ها ، و پيغمبران خود را يارى نمود به فصاحت و معجزات و توانايى بر آنچه احتياج به آن اتفاق افتد ، و ايشان را رهنمايى نمود بر پروردگار خويش به دليل‌ها و فرمود كه : « وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ * إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ

--> ( 1 ) . زمر ، 9 . ( 2 ) . چه لُبّ به ضمّ لام و تشديد با ، به معناى مغز و خالص هر چيزى است و شايد كه مطلق عقل راى لبّ گويند ، به واسطهء خلوصى كه نسبت به غير خويش دارد . ( مترجم ) ( 3 ) . زمر ، 17 و 18 .